Derya Köse Kişisel Blog
Ekim 10th, 2006 at 9:21 pm
Posted by deryakose in Beslenme - Diyet

Nedenini merak ediyorsanız yazımızı dikkatle okuyun. Sorun, az yemekte değil, metabolik ve davranışsal bozukluklarda…

Kilolu insanların çoğu az miktarda yiyecek tüketmelerine ve özellikle öğünlerde normalden az besin almalarına rağmen kilo sorunları sürüp gidiyor. İşin kötüsü bu ‘az yiyen’ ve genelde ‘aç gezen’ insanlar, bir türlü çözemedikleri kilo sorunları nedeniyle kendilerini suçlu ve beceriksiz hissediyorlar. Sosyal çevrenin onları kilolarını kontrol etme yeteneğinden yoksun, zayıf karakterli, dikkatsiz, özensiz, obur kişiler olarak gördüğünü düşünüp üzülüyorlar. Kilo sorununa olan kayıtsızlıkları veya sorunu çözmedeki yeteneksizlikleri nedeniyle de ayıplandıklarını sanıp depresyona giriyorlar…

Gerçekte ise bilinenin tam tersi bir durum söz konusudur. Fazla kilolu veya şişman insanların ‘düşük kalori alımına uyum sağlamış bir vücut kimyaları’ vardır. Hormonal ve metabolik süreçleri, kalorileri yeteri kadar kullanmaz. Azalmış bir metabolizma hızı öncelikle kalorilerin yakılmasında daha az gayretli, tembel bir vücut ile kendini gösterir. Metabolik hızları zaten düşük, kalori yakma yetenekleri zaten sınırlı olan bu şanssız insanlar da zaman zaman küçük kaçamaklar yapmakta, bazen yemek konusunda aşırıya kaçabilmektedir. Ama aynı kaçamakların daha büyüklerini, daha sık tekrarlayan arkadaşları zayıf kalmaya devam ederken onların her kaçamağı kalçalarına, karınlarına eklenmiş yağ yığıncıklarını anı olarak bırakmaktadır.

Şarlatan şok diyetler

Bizim de bu yönde etkileyici ve üzücü gözlemlerimiz var. Bazı hastalarda diyetler, ne yazık ki hiçbir işe yaramıyor. Kendini yememe konusunda olağanüstü sınırlayıp birkaç yüz gram verince bayram eden, en ufak kaçamağında ise bir kaç kiloyu hızla alıp depresyona giren pek çok insan var. Kısacası, diyetler tek başına çoğu zaman işe yaramıyor, etkili ve yeterli olmuyor. Özellikle şarlatan şok diyetler tehlikeli bile olabiliyor.

Bunun en büyük kanıtı neredeyse her gün yeni bir diyet programı yayınlanırken, kilolu veya obezlerin sayısında yüzbinleri bulan artışların yaşanmasıdır. Kilo fazlalığı ve şişmanlık salgınının önü bir türlü alınamıyor. Sorun bir salgın hastalık değil, ‘çılgın bir sağlık sorunu’ hızıyla ve önlenemez bir süratle yayılıyor, dünyamız her gün tonlarca daha ağır hale geliyor.

Almak daha kolay

Diyetler hiç şüphe yok ki kilo vermekte yardımcı oluyorlar, ama her zaman ve koşulsuz çözümler olmaları asla mümkün değil. Diğer taraftan fazla kilolu insanlarda problemin çoğu kez ‘kilo vermek’ değil ‘kilo almak’ olduğu şimdi daha iyi anlaşılıyor. Bu insanlar zor, güç bela kilo veriyorlar, ama kısa bir süre sonra kaybettiklerinin de çok daha fazlasını, daha kısa bir sürede alıyor.

Sorun tedavinin eksik ve etkisiz olmasından kaynaklanıyor. Bilinen bu örnekle; kilo sorununu çözmede sadece diyetle yetinmek, ayağı kırılmış bir hastayı ağrı kesici verip eve göndermekten pek farklı değil. Ağrı kesicinin etkisi kısa bir süre sonra geçecek, siz sorunla yeniden başbaşa kalacaksınız. Problemin çözümü kırılan ayağınızın alçıya alınması veya ameliyatla onarılmasındadır. Soruna geçici çözümler bulmak pek sonuç vermez.

Sorun nasıl çözülür

Kilo fazlalığı veya şişmanlık sorunu olanlara sadece diyetlerle kilo verdirmeye çalışmak da buna benzer. Diyet programını eksiksiz uygularsanız, belki de bir miktar kilo verebilirsiniz. Kilo almanıza neden olan metabolik sorununuz veya kilo almaya hormonal-genetik yatkınlığınız ise çözülmemiştir, sürüp gitmektedir. Diğerlerinden daha kolay ve daha hızlı kilo almanıza neden olan davranışsal, metabolik veya hormonal sorun varlığını sürdürmektedir.

Sorunun medikal çözümü, ikinci ve üçüncü derece tedavi unsurlarının da devreye aynı anda sokulmasındadır. ‘Yeme davranışındaki bozukluk’ çözülmedikçe altta yatan hormonal veya metabolik sorun tedavi edilmedikçe sadece diyet yaparak verilen kiloları aynı hızla ve fazlasıyla geri almanız kaçınılmazdır.

Popüler diyetlerden uzak durum 3 kuralı unutmayın

Bahar kapıyı araladı. Aydınlık, çiçek kokulu, sıcak günler evimizi, ofisimizi çoktan sarıp sarmaladı. Ve muhtemelen sizde de bedeninize kış boyunca yapışıp kalan yağlardan nasıl kurtulacağınız telaşı çoktan başladı. Popüler diyet pazarlamacıları bunun çok iyi farkındalar. Hiç kuşkunuz olmasın. Bu yıl da ‘mucize diyet’ dizileri, yeni, kesin ve kolay çözümler öneren zayıflatıcı diyet listeleri, boy boy, dizi dizi, sayfa sayfa ortaya atılacak. Bilboardlarda, kitaplarda, dergilerde sizin beğeninize sunulacak. Ve muhtemelen siz yine büyülü sözlerin, mucize ve kolaycı vaadlerin peşine takılıp hep tekararladığınız o basit üç ilkeyi unutuvereceksiniz:

Yeme davranışı bozukluğunuzu, yanlış yeme, bilinçsiz beslenme, bilgisiz besin tüketme alışkanlıklarınızı değiştirmeden;

Bedensel aktivitenizi gereği kadar arttırıp, egzersizi (yürüyüşü, bisiklete binmeyi, merdivenleri sevmeyi, yüzmeyi) bir yaşam tarzı veya beden alışkanlığı haline getirmeden;

Bizi kilolu olmaya, kolay kilo alıp zor kilo vermeye iten hormonal, metabolik veya psikolojik sorunları tedavi ettirmeden fazla kilolarınızdan kurtulmaya çalışırsanız, ne yazık ki bu yıl da yaptığınız diyetlerin pek işe yaramadığını görecek, bir kez daha üzüleceksiniz.


Ekim 10th, 2006 at 9:19 pm
Posted by deryakose in Beslenme - Diyet

Bir süre önce kaybettiğimiz Dr. Atkins, kendi adını taşıyan düşük karbonhidrat, yüksek protein esasına dayanan diyetiyle sağlık camiasında tartışmalara neden olmuştu. Her ne kadar eleştirilse de Atkins Diyeti, kısa sürede zayıflamak isteyenlerin gözdesi bir diyet. Bu çok iddialı diyetin özelliği, iki hafta boyunca sadece protein tüketimine izin vermesi.
Diyette karbonhidrat tüketiminin en aza indirgenerek, 20 gramdan fazla alınmaması öneriliyor. Diyet süresince et, deniz ürünleri, kırmızı et, kümes hayvanlarının yanı sıra peynir, hatta krema gibi yağ içeren besinleri bile rahatlıkla yiyebilirsiniz. Makarna, ekmek, pirinç gibi karbonhidratlarla deyim yerindeyse, vedalaşmalısınız..
.
Atkins Diyeti’nin temel amacı, karbonhidrat seviyesini düşürmek ve vücudun enerji ihtiyacını yağları yakarak karşılamak. Yüksek karbonhidrat diyetlerinde genellikle günde 300 gram kadar karbonhidrat alınır. Siz ise günlük alınan karbonhidrat miktarını, 20 gram ile sınırlandıracaksınız.

İki hafta zorlanacaksınız

Protein tutkunlarına Aktins Diyeti kolay gelebilir, ama mutluluğu karbonhidratlı besinlerde bulanların işi zor olacak. Diyetin ilk iki haftası boyunca her türlü karbonhidrattan uzak durmak şart. İlk aşamada az miktarda yeşillik dışında tüm karbonhidratlar beslenme listenizden çıkarılacak. Buna karşılık krema, biftek, yumurta gibi besinleri tüketebilirsiniz. Diyetteki karbonhidrat miktarı kısıtlanınca kan şekeri düşer, vücut enerji sağlamak için yağları yakar. Makarna, ekmek ve pirinç gibi gıdalar ise tüketilmemelidir. Yemek pişirirken sadece tereyağı ve zeytinyağı gibi doğal yağlar kullanılabilir.

İki hafta diyeti uyguladıktan sonra, yeşillik dışında bazı başka karbonhidratları da çok az miktarda tüketmeye başlayabilirsiniz. Daha sonra karbonhidratı azar azar artırabilirsiniz.
Dr. Atkins, diyet mönülerini üç gruba ayırıyor. Bunlar tanışma, diyete devam ve ideal kiloyu koruma mönüsü.

Tanışma mönüsü

Kahvaltı: Pastırmalı, jambonlu veya sosisli yumurta, çay ya da kahve.

Öğle yemeği: Küçük bir tabak salata, yarım gözleme, soda.

Akşam yemeği: Hardallı veya mayonezli deniz ürünleri salatası, biftek ya da balık, özel tatlandırıcı ile yapılmış kremalılı diyet jöle, kafeinsiz kahve ya da çay, isterseniz soda.

Diyete devam mönüsü

Kahvaltı: Zeytinyağlı omlet, domates suyu, iki dilim çavdar ekmeği, kafeinsiz çay ya da kahve.

Öğle yemeği: Karışık salata (jambonlu, peynirli, tavuklu), buzlu çay.

Akşam yemeği: Deniz mahsulleri salatası, kremalı çorba, çilek.

Kiloyu koruma mönüsü

Kahvaltı: Peynirli, ıspanaklı omlet, iki dilim çavdar ekmeği, çay ve meyve.

Öğle yemeği: Fırında tavuk, yarım kâse sebze, sarmısak soslu yeşil salata.

Akşam yemeği: Soğan çorbası, 1 kâse sebze, domates, soğanla hazırlanan şekersiz soslu salata, dana pirzola.

Makarna yiyerek zayıflayın

Bisküvi, şeker ve makarnasız yapamayanlar… Size özel bir diyet var, ama bizden size tavsiye, Karbonhidrat Diyeti’ni bir haftadan fazla yapmayın

Kilo alımının en büyük nedeni, bol miktarda karbonhidrat tüketerek gerekenden fazla enerji almamız. Bol miktarda karbonhidrat tüketimine izin verilen ama yağ tüketimini yasaklayan bu diyet, karbonhidratlı gıdalardan vazgeçemeyenlere de kilo verme fırsatı tanıyor. Ancak bu tür diyetler, kandaki insülin seviyesinin gün içinde sıkça yükselmesine yol açıyor. Bu da kişinin kendisini sürekli aç hissetmesine neden olabiliyor. Uzun vadede ise, kalp hastalığı, diyabet ve kanser risklerinin artması gibi olumsuz etkileri olduğunu hatırlatalım!
‘Ekmeksiz, makarnasız yapamam, yediğim yemeğin tadını alamam’ diyerek bu tür gıdalara yer vermeyen diyetlerden yakınanlar, Karbonhidrat Diyeti’ni deneyebilir. Karbonhidrat ağırlıklı gıdalar içeren bu diyet, tam da karbonhidrat tutkusundan vazgeçmeden diyet yapmak isteyenlere göre. Günde 1000 kalorilik bu diyetin yedi günden uzun bir süre uygulanmaması öneriliyor. Diyetin en önemli kuralı, kahve ve çay gibi içeceklerin şeker ya da yapay tatlandırıcı eklemeden içilmesi. Diyette karbonhidratların yanı sıra peynir, yoğurt, tonbalığı gibi protein içeren besin maddelerine de izin veriliyor.

Doktor görüşü

Sağlık camiasında kısa zamanda, hızla kilo verilmesini sağlayan Atkins ve Karbonhidrat Diyeti’ni Dr. Gündüz Tezmen şöyle değerlendirdi:

Atkins Diyeti: İçerdiği yüksek yağ miktarı nedeniyle kalp-damar sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden oluyor. Bu diyete mutlaka bir doktor kontrolüyle başlamak gerekiyor. Atkins Diyeti gibi yüksek proteinli zayıflama programları böbrek, kalp-damar hastalıkları ve obezite sorunu olan kişiler için uygun değil. Eğer diyet iki haftadan uzun süre yapılırsa yüksek kolesterol ve kas zayıflığı gibi çeşitli sağlık sorunlarına neden oluyor. Patates, mısır, ekmek, meyve ve sebzeleri çok az tüketmek dengesiz beslenmeye, dolayısıyla vücudun ihtiyacı olan vitamin ve minerallerin eksikliğine yol açıyor.

Karbonhidrat Diyeti: Özellikle kadınların karbonhidratlı gıdalara eğilimi yüksektir. Ekmek ya da makarnasız kendini doymuş hissetmeyenler bu diyeti uygulayabilir. Özellikle şeker hastaları ya da kanlarındaki şeker dengesi bozuk olanlar bu diyetten uzak durmalı. Düşük kalorili bu diyet yedi gün kadar uygulanabilir. Bir süre normal beslenme düzenine geçtikten sonra arada tekrar yedi günlük diyet uygulaması yapılabilir.
Örnek karbonhidrat mönüsü

Pazartesi

Kahvaltı

2 dilim kepek ekmeği, 1 tatlı kaşığı tereyağı
1 tatlı kaşığı reçel
1 fincan kahve ya da çay

Öğlen

1 tabak makarna (1 çay kaşığı sıvıyağ ilaveli ve az tuzlu)
1 kâse yeşil salata

Akşam

100 gram tavuk göğüs eti (ızgara ya da haşlanmış)
1 kâse yeşil salata (1 çay kaşığı zeytinyağı, 1 çay kaşığı limon suyu ilaveli)

Salı

Kahvaltı

2 dilim kepek ekmeği
2 dilim kaşarpeyniri
1 fincan kahve ya da çay 1 adet armut

Öğlen
1 adet haşlanmış patates
1 kâse yeşil salata
(1 çay kaşığı zeytinyağı, 1 çay kaşığı limon suyu ilaveli)

Akşam

100 gram kırmızı et (ızgara ya da haşlanmış)
1 kâse yeşil salata (1 çay kaşığı zeytinyağı, 1 çay kaşığı limon suyu ilaveli)

Çarşamba

Kahvaltı

2 dilim kepek ekmeği
1 yemek kaşığı krempeynir, kahve ya da çay, yarım muz

Öğlen

1 tabak makarna (1 çay kaşığı sıvıyağ ilaveli)
1 kâse yoğurt

Akşam

3 adet sosis (ızgarada ya da yağsız tavada pişirilmiş)
1 kâse yeşil salata
1 top dondurma

Perşembe

Kahvaltı

4 adet tuzlu kraker
1 fincan kahve ya da çay
1 salkım üzüm

Öğlen

1 adet haşlanmış patates
1 kâse yeşil salata (1 çay kaşığı zeytinyağı ve 1 çay kaşığı limon suyu ilaveli)

Akşam

4 adet et köfte (ızgarada ya da yağsız tavada pişirilmiş)
1 kâse yoğurt
1 adet domates
1 adet salatalık
2 adet bisküvi

Cuma

Kahvaltı

Kepek ekmekli ve 2 dilim kaşarpeynirli yağsız tost
1 fincan kahve ya da çay (şekersiz içilmeli)

Öğlen

1 tabak makarna
1 kâse yeşil salata (1 çay kaşığı zeytinyağı, 1 çay kaşığı limon suyu ilaveli)

Akşam

100 gram konserve ton balığı
1 kâse yeşil salata (1 çay kaşığı limon suyu ilaveli)
1 top dondurma

Cumartesi

Kahvaltı

5 adet tuzlu kraker
2 tatlı kaşığı krempeynir
1 adet elma
1 fincan kahve ya da çay

Öğlen

2 adet haşlanmış patates
1 kâse yoğurt

Akşam

100 gram tavuk göğüs eti (ızgara ya da haşlanmış)
1 kâse yeşil salata
1 adet elma

Pazar

Kahvaltı

1 dilim kepek ekmeği
1 adet portakal
1 fincan kahve ya da çay

Öğlen

1 adet elma

Akşam

100 gram konserve ton balığı
1 kâse yeşil salata